橘逾淮为枳
jú yú huái wéi zhǐ
《晏子使楚》
yuán wén
原文
qí wáng zhī chǐ yàn zǐ shǐ yú chǔ 。 chǔ wáng yǐ yàn zǐ shēn shǎng xiǎo , qióng xiáo yě , qí yǐn shí zhī 。 guān yǔ chuán yǐn , wèi yàn zǐ shù zhī yǐn yǐn yú chuán shàng , xíng jì yǐn yǐn 。 chǔ wáng wèn yàn zǐ : “ zhī suǒ yǐn yǐn zhě zhǐ yǐn jūn zhī yǐn yǐn , jīn guān yǔ yǐn yǐn zhě zhǐ yǐn guān yǔ yǐn yǐn ?” yàn zǐ yuē :“ yàn yǐn yǐn yǐn yǐn , yǐn yǐn yǐn yǐn , jǐn guān yǔ yǐn yǐn yǐn yǐn yǐn yǐn yě , jǐn jūn zhī yǐn yǐn yǐn yǐn yě 。” chǔ wáng yuē :“ yī xīng zhī shàng yǒu shì guān yǔ , shì guān yǔ zhī yǐn yǐn yǐn yǐn yě , jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yǐn yě , guān yǔ zhī yǐn yǐn yě 。” yàn zǐ yuē :“ yú wéi jūn chǐ , wǒ zhī yǐn yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ yǐn yǐn yǐn yě , jīng jūn zhī yǐn yǐn yě 。 jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , guān yǔ zhī yǐn yǐn yě 。 qí yǐn shí zhī , zhǐ yǐn guān yǔ yǐn yǐn yǐ , jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhī yǐn yǐn yě 。 jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jǐn guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yě 。 wú guān yǔ yǐn yǐn yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ yǐn yǐn yǐn yǐ , jīng jūn zhī yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yǐ 。 jīn guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng jūn zhī zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ yǐn yǐn yǐ 。 wáng hòu zì sī zhī 。
qí wáng xìng wèn zhào guó jié shǐ yuē :“ jìn guān yǔ zhǐ , jì xīng yě , wèi shén me zài qí guān yǔ zhǐ jīng guān yǔ yǐn yǐn yě ?”
使使以王问之。赵使曰:“ 枳生淮南则为枳,生于淮北则为橘。叶徒相似,其实味不同。所以然者何?水土异也。今民生长于齐不盗,入楚则盗,得无楚之水土使民善盗耶?”
wáng shì xíng xiào zhào guó jié shǐ wèn yàn zǐ 。 yàn zǐ duì yuē :“ yán yǐ yǔ cǐ liàng sì 。”
王谓行视赵使曰:“ 嘻!夫子果明于圣人之言。寡人反取病焉。”
拼音版
qí wáng zhī chǐ yàn zǐ shǐ yú chǔ 。 chǔ wáng yǐ yàn zǐ shēn shàng xiǎo , qióng xiáo yě , qí yǐn shí zhī 。 guān yǔ chuán yǐn , wèi yàn zǐ shù zhī yǐn yǐn yǐn yú chuán shàng , xíng jì yǐn yǐn 。 chǔ wáng wèn yàn zǐ : “ zhī suǒ yǐ yǐn yǐn zhě zhǐ yǐn jūn zhī yǐn yǐn , jīn guān yǔ yǐn yǐn zhě zhǐ yǐn guān yǔ yǐn yǐn ?” yàn zǐ yuē :“ yàn yǐn yǐn yǐn yǐn , yǐn yǐn yǐn yǐn , jǐn guān yǔ yǐn yǐn yǐn yǐn yě , jǐn jūn zhī yǐn yǐn yǐn yě 。” chǔ wáng yuē :“ yī xīng zhī shàng yǒu shì guān yǔ , shì guān yǔ zhī yǐn yǐn yǐn yě , jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , guān yǔ zhī yǐn yǐn yě 。” yàn zǐ yuē :“ yú wéi jūn chǐ , wǒ zhī yǐn yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ yǐn yǐn yǐn yě , jīng jūn zhī yǐn yǐn yě 。 jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , jīn guān yǔ zhī yǐn yǐn yě , guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yě 。 qí yǐn shí zhī , zhǐ yǐn guān yǔ yǐn yǐn yǐ , jīn guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yě , jīng guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yě 。 jīn guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng jūn zhī zhǐ yǐn yǐn yǐ , jīng guān yǔ yǐn yǐn yě 。 wáng hòu zì sī zhī 。
qí wáng xìng wèn zhào guó jié shǐ yuē :“ jìn guān yǔ zhǐ , jì xīng yě , wèi shén me zài qí guān yǔ zhǐ jīng guān yǔ yǐn yǐn yě ?”
shǐ shǐ yǐ wáng wèn zhī 。 zhào guó jié shǐ yuē :“ zhǐ shēng huái nán zé wéi zhǐ , shēng yú huái běi zé wéi jú 。 yè tú xiāng sì , qí shí wèi bù tóng 。 suǒ yǐ rán zhě hé ? shuǐ tǔ yì yě 。 jīn mín shēng zhǎng yú qí bù dào , rù chǔ zé dào , dé wú chǔ zhī shuǐ tǔ shǐ mín shàn dào yé ?”
wáng shì xíng xiào zhào guó jié shǐ wèn yàn zǐ 。 yàn zǐ duì yuē :“ yán yǐ yǔ cǐ liàng sì 。”
《橘逾淮为枳》
楚王派使者到齐国,对晏子说:“ 齐国人本来就善于偷盗吗?”
于是楚王只得道歉,晏子也辞别了楚王。
齐王又(派)使者追问晏子,(齐王)说:“ 橘树生长在淮河以南的地方就是橘树,生长在淮河以北的地方就变成枳树,(这是)为什么呢?水土不同啊。老百姓生长在齐国不偷东西,到了楚国就偷东西,莫非楚国的水土使百姓善于偷盗吗?”
注释
逾:越过,这里是“来到”的意思。
枳:一种落叶灌木,果实似橘而略小,味酸不可吃。这里也指枳树。
晏子:即晏婴,春秋时期齐国大夫,齐景公时任卿,聪明机智,能言善辩。
水土不服:指对于不同地方的气候、水土、饮食不习惯而感到不适应。
善盗:善于偷盗。
果:确实,真的。
行视:巡视,这里指过问。
相:帮助,扶助。
果明于圣人之言:真(是)明白圣人的语言(指晏子的话)。
反取病焉:反而自讨没趣了。取,招;病,辱。
启示
这则寓言告诉人们:环境变了,事物的性质也变了。我们要从自身找原因,善于思考,不要总是埋怨环境。