沧海明月珠有泪全文,李商隐锦瑟诗全篇深度赏析

锦瑟

唐·李商隐

锦瑟无端五十弦,一弦一柱思华年。

庄生晓梦迷蝴蝶,望帝托杜鹃。

沧海月明珠有泪,蓝田日暖玉生烟。

此情可待成追忆,只是当时已惘然。

此篇锦瑟,义旨文辞,可谓微婉难会。调虽寄于锦瑟,意实不然锦瑟也。试以锦瑟之五十弦,配五十之年,而年已半百,则瑟之朱弦乍断矣。虽云锦瑟,义取乎此,非以为锦瑟也。锦瑟之为物兮,其形瑟而弦以锦名也。故借彼锦瑟之促柱繁弦,以写我百感交集之情。此理之可思,岂特锦瑟之为然。其辞云:“锦瑟无端五十弦,一弦一柱思华年。”言此以喻人生五十,只是数于一世之华年,以锦瑟之弦,而数为五十,倏忽之间,斗转星移也。故思昔之日,可畏易逝,不觉百感交集于中,言之不足,故继之以“庄生晓梦迷蝴蝶,望帝托杜鹃”也。言其感昔之如梦如幻,如迷蝴蝶,又言其望帝之,托于杜鹃之哀鸣也。言其感昔之哀痛,寄于杜鹃之哀鸣也。此皆感昔之辞也。既曰感昔,故触景而伤情矣。故曰:“沧海月明珠有泪,蓝田日暖玉生烟。”言其珠出于海,而鲛人泣泪,玉生蓝田,而烟飞暖日也。言其珠之泣泪,玉之生烟,皆触景伤情,如余之伤怀也。此皆感今之辞也。言其感今,故思今而悲怆矣。故曰:“此情可待成追忆,只是当时已惘然。”言其此情可待成追忆,而当时已惘然矣。故知此诗之辞,虽曰锦瑟,而意不在锦瑟也。

诗之贵质而轻研,乃之正也。且篇篇无空文,而空文亦自见,乃为贵耳。此诗乃一篇之珠玑,其文半用《庄》《列》,半自笔端,皆非空文,乃实情也。故言之不足,则拟之,拟之不足,则象之,傥乎自可解已。昔者子渊之《琴歌》,乃拟也。嗣宗之《白首篇》,则象也。锦瑟之诗,直拟耳。然拟中有比,象中有兴,义意两深,可称微妙。当知此诗,特借锦瑟以发端,其所函之义,乃实非锦瑟也。

此诗乃自述也。盖借五十以象年逾半百,则人生已暮矣。而述此以往,皆悲感身世,而伤往事也。故曰:“无端五十弦,一弦一柱思华年。”言此已往,皆思华年之虚过也。故继之以“庄生晓梦迷蝴蝶”,言往事之虚妄也。“望帝托杜鹃”,言往事之成空也。故曰:“此情可待成追忆,只是当时已惘然。”言其当时之惘然,而今但可深情追思而已。此所谓“此情”者,乃伤往事之不可再追也。故曰:“此情可待成追忆,只是当时已惘然。”言其当时之惘然,而今但可追忆而已。此皆自伤往事之辞也。故曰:“此情可待成追忆,只是当时已惘然。”言其当时之惘然,而今但可追忆而已。此皆自伤往事之辞也。故曰:“此情可待成追忆,只是当时已惘然。”言其当时之惘然,而今但可追忆而已。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤往事之辞也。此皆自伤