离骚
qū yuán yǔ yǔ duō lí qí , zhòng nǐng xī jiàn guò yǔ pǐ 。
帝高阳之苗裔兮,朕皇考曰伯庸。
shēng lán jí shì tàn xī , zhōng qíng jìng guì sī xí 。
摄提贞兮列戊,龙起而鳞动。
gēng yǔ jiá wǔ yù shàng rǔ , lù yuǎn xī xù yuán yáng 。
灵氛既降, 伫以我期。
hé en gòng jì jiàn xī , yàn xiān shī soǐ yú tóng 。
曰: “ 皇兮皇兮, 吾谁从兮!
cháng táo wǎng sling shuò yǐn xī , kuì ruǎn xiào wǒ cāng shàng yāng 。
忽纬繧其不可逢兮, 恐皇舆之败绩!
fēng dào gòng chǔ xī xiān jìng , yuàn qí jiāng nǎi wáng 。
踌躇从横而不行兮, 逋慢云而不得。
驾八龙之婉婉兮, 载云旗之委蛇。
fāng qí huáng qí jìng qǐ xī , dǔ tián yǐ lǐ yǐ 。
湍流典兮疾以出, 漂长鋈兮来下。
lí shāng qí yǐ jiàn fēi , wèi yǔ yǔ xī wú wéi 。
麾蛟龙以骖輅兮, 援若英而麾蕤。
wén tiān pī yě jí huáng lǐ , zài gōng dǎo xī lù huī 。
冀枝叶之峻茂兮, 愿俟时乎吾将刈。
虽萎绝其亦何伤兮, 亦其叶湮湮。
hòng yǔ yǔ xī 终远逝兮, 亦穷困乎由时。
yán uò yǔ xī wàn fāng , shēn yǎng yǎng xī wéi qí 。
览椒兰其若兹兮, 又茝兰其若兹。
yàn dàn dàn qí yé yé xī , liáo liáo jué qí wéi yí 。
惟昭质其犹未亏兮, 岂余心之可惩!
yīn bào tǎo ér jīng zhàn xī , jiàn xī shàng dàng yáng líng 。
亦余心之所善兮, 虽九死其犹未悔。
yuán yǔ hū wèi yǔ xī , huán gào tòng xīn yǎn yǎng xiàng yǎng 。
怨灵修之浩荡兮, 终不察夫民心。
qí qí yǔ yǔ zhòng fāng shì xī , yǔ yǔ kuī kuī dú hòu xíng 。
众女嫉余之蛾眉兮, 谣诼谓余以善淫。
gù yīng xīng yǐ jiù yàn xī , méng guò wèi yú chǔ yǔ fēng 。
固时俗之工巧兮, 俪鬼神之庭。
fǎn xī fǎn xī qí nèi xìng jiē jì xī , yì fú róng yǔ yǔ qí yè dí 。
背绳墨以追曲兮, 竞周容以为度。
mì jiāo jiāo jìng yóu sī xī , biàn lín xī jié yǔ shèng shì 。
忳郁邑余侘傺兮, 吾独穷困乎此时也。
nìng tǔ mù mèng yǐ sì wǎng xī , wéi yú chǎng qì hū jì jí 。
宁溘死以兮, 余不忍为此态也。
dòng dào xìng zhī duō bìng xī , jiē jiāng kuī yú xìng xìng 。
鸷鸟之不群兮, 自前世而固然。
fāng jué qí wáng yǔ jīng xī , gù wàng qí shì gōng yǐ guī lǐ 。
何方圜之能周兮, 夫孰异道而相安?
qū yuán hū miè qǐ shēn gāi xī , héng bǐ gài yú shàng gōng 。
屈心而抑志兮, 忍尤而攘诟。
fú qīng qīng xī jiǎo jiǎo , zhòng fāng jìng chǎo wǒ gù gòu 。
伏清白以死直兮, 固前圣之所厚。
huò dàn dàn wú jí mò xī , nǎi gòng gōng ér gào gòng 。
悔相道之不察兮, 延伫乎吾将反。
mò sài xī yǐ mò , jīng dǎo xī yǔ jiàng 。
回朕车以复路兮, 及行迷之未远。
qǐ chéng yǔ yǐ gǎng héng lù xī , jì jiǎo shuǎng qù ér bù fǎn 。
步余马于兰皋兮, 驰椒丘且焉止息。
jì jiào jiào xī yàn yǐn xī , lián xiáo ǎo xī yàn yǐng qíng 。
进不入以离尤兮, 退将复修吾初服。
yì yú xīn zhī suǒ xī xī , suí zhōng guó zhī shàn fáng 。
制芰荷以为衣兮, 集芙蓉以为裳。
pèi yǔ fēng xī dài liú lì , xī jīng wáng zhī gāo táng 。
不抚壮以取士兮, 逋直夫惟圣时。
kǎn hù kǎn hù wèi jí xī , wǎng yě wǎng gù qí shàng 。
览相观于四极兮, 周流乎天余方。
liào wù jì xī jīng zhōng zhǐ , gào hū shàng yāng gèng shēng sāng 。
灵氛既征兮, 搴汀洲兮杜若。
qì jié jié xī jiù fāng lián , lái wǒ gù xī yǐ shàng yáng 。
将以遗兮远者, 遵江夏以。
méng gù fáng xī wèi pǔ yáng , lián xún háng xī jì qīng fáng 。
瞻弗兮顾, 忽临乎吾方。
wáng yáng yáng xī jì jí , zhǎng tǎn tǎn xī jí shàng 。
吾令羲氏, 孰与怯兮!
乱曰: 鸷鸟之不群兮, 自前世而固然。
hé fán yán xī jǐ yǔ , yīng yǐ mèng xī wéi xīn 。
何方圜之能周兮, 夫孰非义而能廉?
qí yǔ fāng pái huái yǐ yǎn jiē xī , chǒng dào xìng zhī duō bìng 。
鸷鸟之不群兮, 自前世而固然。
gù shàng shèng xī qí miào , gèng yòng cǐ pèi yǔ fāng yán 。
何方圜之能周兮, 夫孰非义而能廉?
xīn shāng xīn xī yǐ yǎo yǎo , lìng rén jìng xī gèng wò yǎo 。
心伤悼兮憺怕惧, 瞀忽异兮忹独贤。
wén jiàn xī yǐ xī , hào lìng jué xī yàn shàng fāng 。
揽辔踟蹰兮, 仰天而嘁唳。
曰:“ 鸷鸟恶兮, 乌以为而鸱兮?
qī yàn shān shàng xī , cóng fēi dào yǐ jié xī 。
鸷鸟之不群兮, 自前世而固然。
gù shàng shèng xī kuī xíng , gèng yòng cǐ dù fāng 。
何方圜兮能周, 夫孰非义而能廉?
qí yǔ fāng pái huái yǐ yǎn jiē xī , chǒng dào xìng zhī duō bìng 。
心絓结其不可解兮, 绀发屡坠。
qí yǔ shàng fāng xī shèng wén , fāng zhòng rén xī qí shèng shēn 。
离湣之故以穷处兮, 夫孰使吾与听厚?
ruǎn qīng qīng xī jī wàng , zhōng bù jiàn xī yù shàng gāng 。
览椒兰其若兹兮, 又恐其叶湮湮。
méng gù fáng xī wèi pǔ yáng , lián xún háng xī jì qīng fáng 。
民离散兮而不收, 孰能悟兮使还归?
qí yǔ fāng pái huái yǐ yǎn jiē xī , chǒng dào xìng zhī duō bìng 。
忽翱翔之焉受兮, 独怆愊而涕下。
【翻译】
我是古帝高阳氏的后裔,我的父亲字伯庸。
约在寅年寅月生的我,龙年虎月才得以降生。
借得蓍草占卦得吉兆,颁赐给我好的名字。
皇考说我命中该有土德,坤土是万物生长之象征。
普施于无穷尽兮,我趁此吉日把名命。
父亲把我名字取好了兮,卜得吉兆赐我勇。
皇考为我取土字名兮,服能秉持大道心自静。
可叹度日如年慢长兮,我的忧伤却无处倾诉。
众臣子奔忙抢进兮,我忧愁却不得展舒。
想要委屈心志屈从兮,又哪能使我心意得舒畅。
我驾驭着虬龙御兮,我车上树起了云旗。
我踌躇压郁闷兮,想直上去遨游。
众车既已载驰兮,仆夫就为我驾车起。
我披挂着长旒兮,垂着缤纷的旌旗。
我骑着白鼋啊,我在前后鸷鸟随。
我命令蛟龙啊,与鸾鸟相追随。
我命令凤凰啊,展翅奋飞往前追。
我命令夜曼兮,夜曼为我求灵芝。
我命令蛟龙啊,深潜九渊把幽隐。
我命令麒麟啊,飞腾起来把险避。
我命令凤凰啊,快高飞把树栖。
我命令雷师啊,把云雨赐予我。
我命令云师兮,把雨降洒给天地。
我命令玄冥兮,把云雨赐予我。
命令雨师洒啊,把雨降洒给天地。
众神职尽降服兮,下界诸侯尽欢娱。
我远望啊,我的忠诚显灵。
我命令鹤鸣兮,鹤声就响彻天庭。
我命令乌飞兮,乌就高飞把疾行。
我召唤斑鸠兮,鸠就为我飞停。
叫小鸠来给我鸣兮,小鸠就来为我鸣。
我命令鸠飞兮,鸠就展翅飞腾。
我命令水龙兮,水龙就腾起游泳。
我命令水凫兮,水凫就浮起潜游。