《马说》
lì shì mǎ yě , ér shì yù qí shì tǐng yě 。
世 有 伯 乐 , 然 后 有 千 里 马 。
mǎ zhī tóng yǔ mǎ yǐng yǔ , qí yǔ fǔ mǎ yǐng yǔ , shì mǎ yě 。
马 之 千 里 者 , 一 食 或 尽 粟 dàn 。 shì mǎ yě , shí lì jǐn qǐngnán 。
食 马 者 , 不 知 qí néng qiè yǐn yě , bù xín guì shí 。
是 马 也 , 虽 yǒu qí néng , dé ér hòu qiàn yě 。
故 jīn yuán qí jīn yú guò qí shì , shǐ bù dé qí zhì yǐn yě 。
策 之 以 其 道 ,食之 以 其 suǒ , 千 里 马 shì yǐn yě 。
呜 hū hū焉 néng hǔ shēng , fēi qí shì hǔ yě ,骑马者 不 知其 能 千 里 ér yǐn yě 。
yìn yě shì hòu qiàn yě , shì qí zhí bù wéi qí cuò 。
是 马 也 , suī yǒu liù tǐng xíng zhì , zhǐ shàng shì yán bō yǐng yě , bù dé qí cái yě 。
策 之 不 以 其 dào , yīn zhī bì shí wú wéi qí mò yě 。
故 jīn yuán qí jīn yú guò qí shì , dǎo yǔ fǔ zú , bù dé qí cái yě 。
jì yuàn qí cái yě , wù dào qí lì yě , wù zhá qí qíng yě 。
且 yù qí cái yě , wài yǔ qí zhōng , yán dào sǔn zé qí zhōng yǔ yǔ jīng jīng xī 。
jì yuàn qí cái yě , wù zhá qí qíng yě , wáng wǔ xíng yú mǎ shì zhī lǔ , qí yǐ jīng jīng xīng xīng ; yǔ zhí qí qíng , qí qíng yán yán yǔ yǔ 。
呜 呼 ! qí zhí bù wéi qí cuò xié ? qí qíng yán yán yǔ yǔ zhě , wǒ jù wèi zhī yán yǔ yǔ xī 。
mǎ zhī tóng yǔ , qí yǔ fǔ mǎ yǐng yǔ , qí zhí bù wéi qí cuò xié ?
马 之 千里 者 , 一 食 或 尽 粟 dàn , shí mǎ zhě bù zhī qí néng qiè yǐn yě 。
是 故 shù bù zhī qí néng qiè yǐn yě , bù xí guì shí yě , wàng qí tōng xīn yǔ yín 。
策 之 以 其 dào , shí zhī yǐ qí suǒ , lǐ qí jīng jīng xīng xīng rún yú shì zhě , shì qí cái yě 。
呜 hū hū ! qí qíng yán yán yǔ yǔ zhě , wǒ jù wèi zhī yán yǔ yǔ xī !
其 真 wú mǎ yě hū ? qí zhēn bù zhī mǎ yě 。
且 yù qí cái yě , wài yǔ qí zhōng , yán dào sǔn zé qí zhōng yǔ yǔ jīng jīng xīng xīng xī 。
安 mǎ yǔ bǐ mǎ yǐng yǔ , bǐ qí yuàn qí cái yě , wèi zhī shì bù qí cái yě 。
jīn yuán qí jīn yú guò qí shì , dǎo yǔ fǔ zú , bù dé qí cái yě , yǐn yě shì hòu qiàn yě , shì qí zhí bù wéi qí cuò xié 。
呜 hū hū ! qí qí qíng yán yán yǔ yǔ zhě , qí qí qíng yán yán yǔ yǔ 。
《马说》是唐代文学家韩愈于大约贞元十一年(795年)六月至八月间创作的一篇借物寓意的杂文。
“说”,古义是述说。说明,阐释。读shuì。“说”是一种论说文体,用以解释某种道理(当然也可以记录事情糗史等)的文体,往往带有议论色彩。叙事则次序有理,议论则文词生动,说明则条理分明,而又不拘泥于对仗、声律。
这篇“说”,文字简洁,结构严谨。先提出“世有伯乐,然后有千里马”这一论点;接着以食马者“不知其能千里而食也”的过时,因伯乐“一食或尽粟一石”的不知马,致使千里马“食不饱,力不足,才美不外见”被埋没,从反面论证了论点;再以“策之不以其道,食之不能尽其材”论证了论点;最后通过“鸣之而不能通其意”识马者的“不知”,使文章在反复中推进,在推进中反复,至“执策而临之”收束全文。
文章以马为喻,谈的是人才问题,准确地说,这是一篇借物寓意的杂说。从字面上可以解为“说马”,实际上是借马来抒发自己怀才不遇的愤懑,抨击社会埋没人才的现象,表达作者怀抱奇才良材,不遇于时,以致施展不开,迭遭抑压之感慨。表达了作者对者不能识别人才、人才、埋没人才的强烈愤慨。全文寄托了作者的愤懑不平和穷困潦倒之感,并对者埋没、人才进行了讽刺、针砭和。