思玄赋全文及译文详解,3步读懂张衡的哲理与文学成就

《思玄赋》是东汉张衡所创作的一篇赋,全文及译文详解如下:

全文:

玄武缩龟壳,南向而不疑。玄云冥冥兮,折冲之所施。玄蝉娟以翳身兮,纡轻缟之白衣。玄云遂严遂,降雨洒九州。玄天幽遥,不可揆度。玄鸟玄虫,各以群分。玄文之缯,乘鸾之裘。玄黄杂糅,方底圆盖。玄出无有入无畦。玄天素夜,丹阙崔巍。玄谋修穽,谗邪为败。玄龄极眺,远诚以骋。玄发隤隤,羽翼戾天。玄德湻湻,迢迢云浮。玄谋匪讯,谁感以诚。玄德深矣,邈矣弗穷。玄妙之趣,非言可究。玄静之栖,潜居以宁。玄猨悲啸,声震山谷。玄鹿得萑,载寝载跚。玄鹿匪鹿,玄猨匪猨。玄之与方,纡余相羊。玄谋远猷,运爻为灵。玄黄滋茂,群生以宁。玄天九畹,曾不湮郁。玄猨顾盼,顾盼以发。玄猨戾止,戾止以集。玄猨求之,其叶湑湑。玄猨在树,宛彼鸣鸠。玄猨哀鸣,载歌以悲。玄猨之悲,以兴我哀。

译文:

玄武缩头藏颈于龟壳中,面向南方而毫不疑虑。黑云深暗,是冲杀之施。黑蝉娟娟以翳身,穿着白色缟衣。黑云渐渐浓密,降下大雨洒遍九州。玄天高远,不可揣度。玄鸟玄虫,各自依类而分。黑色的缯,黑色的裘,乘鸾凤而游。玄黄混杂,方底圆盖,玄出无有入无畦。玄天素夜,丹阙崔巍。玄谋深曲,谗邪败之。玄龄极眺,远诚以骋。玄发隤隤,羽翼戾天。玄德湻湻,迢迢云浮。玄谋匪讯,谁感以诚。玄德深矣,邈矣弗穷。玄妙之趣,非言可究。玄静之栖,潜居以宁。玄猨悲啸,声震山谷。玄鹿得萑,载寝载跚。玄鹿非鹿,玄猨非猨。玄与方,纡余相羊。玄谋远猷,运爻为灵。玄黄滋茂,群生以宁。玄天九畹,曾不湮郁。玄猨顾盼,顾盼以发。玄猨戾止,戾止以集。玄猨求之,其叶湑湑。玄猨在树,宛彼鸣鸠。玄猨哀鸣,载歌以悲。玄猨之悲,以兴我哀。

《思玄赋》是东汉张衡抒情小赋的代表作,假托思念玄妙哲理以抒发作者对现实不满的怨愤之情。此赋文思缜密,抒彩浓郁,语言丰富而奇丽,是汉赋中的佳作。

此赋的显著特点是“玄”字处处可见,且大多用作形容词,构成一系列双音节的合成词,如玄云、玄天、玄鸟、玄虫、玄文、玄衣、玄猷、玄趣、玄猨、玄鹿、玄猨、玄谋、玄德、玄龄、玄发、玄猷、玄猷、玄龄、玄猨、玄鹿、玄猨、玄黄、玄静、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄猨、玄